Ngay từ giữa thế kỷ thứ 17, hạt giống Tin Mừng đã được gieo trên mảnh đất thuộc địa (tỉnh) Maryland. Nơi này bắt đầu như là một thuộc địa tư hữu của các Nam tước Baltimore của Anh, là người muốn lập một nơi cư ngụ dành cho người Công Giáo từ các giáo dân Ăng Lê, khi họ phải rời mẫu quốc vì bách đạo. 

Trong thời kỳ này, các cha dòng Tên lập ra thư viện lưu động để đem thức ăn tinh thần đến cho con chiên.  Vì nhiều nơi giáo dân phải đợi cả mấy tuần lễ mới gặp được linh mục, các gia đình công giáo họp nhau lại để cầu nguyện, để thảo luận về một quyển sách nào đó hay để lần hạt Mân Côi hay làm các việc sùng kính khác. 

Nữ tu đầu tiên trên Tân thế giới là một phụ nữ 47 tuổi tên Theresa Thánh Tâm Mẹ Maria (Theresa of the Heart of Mary) thuộc dòng Camêlô.  Đức Giám mục dòng Tên John Carroll, là Giám mục và cũng là Tổng giám mục đầu tiên của Hoa Kỳ.  Ngài là người đứng ra giúp xây cất Vương Cung Thánh Đường đầu tiên tại Mỹ.

Từ năm 1785, khi chỉ có khoảng 25 linh mục và chưa có một vị nào lên chức Giám Mục; cho đến ngày nay – 435 năm sau – số Vương Cung Thánh Đường trên toàn quốc Hoa Kỳ là 193 (chưa kể 20.000 nhà thờ trên toàn quốc). 

basilica front exterior with red and white flowers
Vương Cung Thánh Đường Quốc gia Đền thờ Đức Mẹ Đồng Trinh Maria. (Photo: The Basilica of the National Shrine of the Immaculate Conception)

Trong số 193 Vương Cung Thánh Đường trên khắp 50 tiểu bang và trên các lãnh thổ thuộc Hoa Kỳ (Guam, Miền Bắc đảo Mariana và Samoa), chỉ có ba tiểu bang Maryland, Massachusetts và New Jersey thuộc 13 thuộc địa đầu tiên là có Vương Cung Thánh Đường mang tên Đức Mẹ Maria. 

Dưới đây là một vài Vương Cung Thánh Đường mang tước hiệu Maria ở Hoa Kỳ:

Vương Cung Thánh Đường Quốc gia Đền thờ Đức Mẹ Đồng Trinh Maria (Vương Cung Thánh Đường Baltimore) [1]

Todays Catholic Những Vương Cung Thánh Đường Mang Danh Thánh Maria Tại Hoa Kỳ
Giáo dân tham dự Thánh Lễ tại Vương Cung Thánh Đường Quốc gia Đền thờ Đức Mẹ Đồng Trinh Maria, Washington ngày 20 tháng 9, 2020. (CNS photo/Mihoko Owada, Catholic Standard)

Vương Cung Thánh Đường Quốc gia Đền thờ Đức Mẹ Đồng Trinh Maria (Vương Cung Thánh Đường Baltimore) là Vương Cung Thánh Đường (gọi tắt là VCTĐ) đầu tiên tại Hoa Kỳ, và là một trong năm cơ sở tôn giáo lập nên sau khi có Hiến Pháp. VCTĐ đã xây xong sau 60 năm (1806 – 1863), do  kiến trúc sư Benjamin Henry Latrobe vẽ kiểu và điều khiển.  Đức Tổng Giám Mục Ambrose Maréchal dâng Thánh Lễ đầu tiên vào ngày 31 tháng Năm, năm 1821.  Năm 1876 Đức Tổng Giám Mục James Roosevelt Bayley khánh thành và cung hiến VCTĐ vào ngày 25 tháng Năm.

Basilica of the National Shrine of the Immaculate Conception Những Vương Cung Thánh Đường Mang Danh Thánh Maria Tại Hoa Kỳ

Đây là nơi có nhiều linh mục chịu chức nhất so với tất cả các nhà thờ khác trên đất Hoa kỳ. Năm 1937, ĐGH Piô XI đã chỉ định là một VCTĐ có giá trị tinh thần và lịch sử.  Năm 1969 được ghi vào Sổ các Địa điểm Lịch sử Quốc gia (National Register of Historic Places) và hai năm sau, đã được coi là một Nơi Nổi Tiếng của Quốc gia (National Historic Landmark)

Năm 1993, Hội Đồng Giám Mục Hoa Kỳ nâng VCTĐ lên hàng Đền Thánh Quốc gia (National Shrine). Vương Cung Thánh Đường đã có hàng triệu khách hành hương tới thăm, trong đó có ĐGH Gioan Phaolô II (1995), Mẹ Têrêsa (1996), và Đức Thượng Phụ Bartholomew I, lãnh tụ tối cao của 300 triệu giáo hữu Chính Thống Giáo Nga (1997). 

image asset Những Vương Cung Thánh Đường Mang Danh Thánh Maria Tại Hoa Kỳ

Vương Cung Thánh Đường được vẽ theo kiểu tân cổ điển với hình chữ thập Latin, tràn ngập ánh sáng, trái ngược với những hốc tường tối của các nhà thờ theo kiểu Gothic truyền thống. Bao quanh mái vòm chính là một hệ thống tinh vi gồm các vòm thùng và các mái vòm phụ, hình đĩa, khác với lối kiến trúc của các nhà thờ Mỹ trước đây, dù phù hợp với truyền thống lâu đời về các kiểu mẫu nhà thờ bên Âu Châu. Tường xây bằng đá vân màu xám bạc, khai thác từ mỏ đá cũng nằm trong tiểu bang.  

The Descent From the Cross by the Baron Pierre Narcisse Guerin Những Vương Cung Thánh Đường Mang Danh Thánh Maria Tại Hoa Kỳ
The Descent From the Cross by the Baron Pierre Narcisse Guerin.

Vương Cung Thánh Đường còn trưng bày nhiều tác phẩm nghệ thuật quý giá, trong đó có bức tranh Descent from the Cross của Pierre-Narcisse Guérin.

St. Louis (louis Ix of France) Burying His Plague-stricken Troops Before  Tunis - Charles de Steuben - WikiArt.org
(Louis IX đang chôn cất những người lính mắc bệnh dịch hạch. Photo: wikiart)

St. Louis IX of France Burying His Plague-stricken Troops Before Tunis của Nam tước Charles de Steuben, mô tả Louis IX đang chôn cất những người lính mắc bệnh dịch hạch của Vua trước cuộc bao vây của Tunis của Thổ Nhĩ Kỳ vào đầu cuộc Thập Tự Chinh thứ tám (1270).

Cả hai bức chân dung đều là quà tặng của Vua Louis XVIII sau dịp lễ khánh thành VCTĐ vào năm 1821.

Cho đến năm 2006, tầng hầm vẫn bị phủ đầy cát từ tòa nhà đầu tiên, khiến Carroll và Latrobe không nghĩ đến việc xây một Nhà nguyện tại đây. Khi trùng tu, hàng tấn cát đã được chở đi và nhà nguyện Đức Mẹ Tuyệt Đỉnh Khôn Ngoan (một trong nhiều Tước vị của Đức Mẹ) đã được dựng nên.

9e173d1626f15e3e05c4d40ca13163f7 Những Vương Cung Thánh Đường Mang Danh Thánh Maria Tại Hoa Kỳ
Đây là nhà nguyện Đức Mẹ La-Vang trong Vương Cung Thánh Đường Baltimore, còn có rất nhiều nhà nguyện được xây dựng dựa theo các tước hiệu của Mẹ Maria hoặc những lần Mẹ hiện ra.
47f801cda6bdc83144fc63da8377fb70 Những Vương Cung Thánh Đường Mang Danh Thánh Maria Tại Hoa Kỳ
Đức Mẹ Guadalupe.
2b80c2a37678b1c26b618ed0466886cc Những Vương Cung Thánh Đường Mang Danh Thánh Maria Tại Hoa Kỳ
Nhà nguyện Đức Mẹ Mân Côi Pompeii.


Đức Hồng y William Keeler, khi còn là Tổng giám mục Baltimore và là một trong những người cổ võ dự án trùng tu, đã dùng quỹ tư nhân quyên góp cho mục đích này mà không cần tới ngân quỹ Tổng giáo phận.  VCTĐ đóng cửa từ tháng 11 năm 2004 đến tháng 11 năm 2006 và mở cửa trở lại trong dịp kỷ niệm 200 năm thành lập VCTĐ và trong lần họp mỗi sáu tháng của Hội Đồng Giám Mục Công Giáo Hoa Kỳ, tổ chức tại Baltimore.

5d60d59f9d21eae189999493eca5a31a Những Vương Cung Thánh Đường Mang Danh Thánh Maria Tại Hoa Kỳ
Đức Mẹ La Salette.

Dù được xây kiên cố, VCTĐ cũng không tránh được sư hư hao bởi động đất.  Vào ngày 23 tháng 8 năm 2011, một trận động đất lớn đã rung chuyển từ bờ biển phía Đông (từ Georgia đến Quebec), khiến trần và tường của Vương Cung Thánh Đường bị nứt gần 1.000 feet. Việc trùng tu kéo dài bảy tháng, trị giá 3 triệu đô la và đã hoàn thành vào Chủ nhật Phục sinh năm 2012.

Vương Cung Thánh Đường Đức Mẹ Lên Trời [2]

Vương Cung Thánh Đường Đức Mẹ Lên Trời (cũng có tên Nhà thờ Đức Mẹ Maria / St. Mary) là một nhà thờ Công giáo tại Trenton, New Jersey, Hoa Kỳ và chính là trụ sở của Giáo phận Trenton.

Vuong Cung Thanh Duong Duc Me Len Troi New Jersey Những Vương Cung Thánh Đường Mang Danh Thánh Maria Tại Hoa Kỳ

Năm 1865 bác sĩ Jacob Quick đã bán miếng đất của ông cho linh mục Anthony Smith.  Đây chính là nơi trận đánh Trenton đã xẩy ra trong cuộc chiến tranh giành độc lập.  Một bảng đồng ghi lại biến cố này đã được treo trên một bức tường của Nhà xứ, để nhớ đến sự hy sinh cho lý tưởng tự do hôm 27 tháng 12 năm 1776 của Đại tá chỉ huy trưởng Hessian Johann Gottlieb Rall.

Vương Cung Thánh Đường Đức Mẹ Lên Trời là giáo xứ Công giáo thứ hai được thành lập ở Trenton, sau nhà thờ Thánh Gioan.  Khởi công vào ngày 23 tháng 4 năm 1866 và cung hiến vào ngày 1 tháng Giêng năm 1871 bởi Giám mục James Roosevelt Bayley của Newark, thành phố đông dân nhất tiểu bang.

Giáo phận Trenton được Đức Giáo Hoàng Lêô XIII thành lập vào ngày 2 tháng 8 năm 1881.  Nhà thờ Đức Mẹ Maria đã được chon làm Vương Cung Thánh Đường cho giáo phận mới và ngày 11 tháng Tám 1881, Đức Giám mục O’Farrell đã được bổ nhiệm Giám Mục đầu tiên của Giáo phận Trenton, New Jersey bởi Đức Giáo Hoàng Leo XIII. 

Vào năm 1956, vì ngọn tháp có nguy cơ sụp đổ, người ta tháo gỡ tháp xuống và chỉ trong vòng vài tháng sau, Vương Cung Thánh Đường và cả nhà xứ kế bên đã bị thiêu hủy bởi một trận hỏa hoạn vào đêm 14 tháng 3 năm 1956.  Đức Ông Richard T. Crean (người cai quản VCTĐ) và hai bà quản gia Mary Brennan và Mary Donnellan đã qua đời vì ngọn lửa.  Ba năm sau, vào ngày 14 tháng 3 năm 1959 trong một Thánh lễ đồng tế trọng thể do Đức Tổng Giám mục Thomas A. Boland của thủ đô Newark đã cung hiến Vương Cung Thánh Đường.  Chủ chăn mới là Đức Giám mục George W. Ahr.  Nhà xứ cũng được hoàn thành lúc này.

Vương Cung Thánh Đường Đức Mẹ Lên Trời (Fall River, Massachusetts) [3]

Vương Cung Thánh Đường Đức Mẹ Lên Trời (Cũng có tên Nhà thờ Đức Mẹ Maria / Saint Mary’s Cathedral) tọa lạc tại Fall River, Massachusetts.  Đây vừa là Vương Cung Thánh Đường và vừa là nhà xứ của địa phận Fall River.

St. Mary's Cathedral, Fall River, Mass. - Digital Commonwealth

Khởi công xây cất từ 1852 và hoàn tất năm 1856.  Đây là một trong các nhà thờ Công giáo đầu tiên của thành phố Fall River và là một nhà thờ cổ nhất còn tồn tại. VCTĐ được cung hiến cho Đức Trinh Nữ Maria với danh hiệu Đức Mẹ Lên Trời.  Năm 1983 được liệt kê vào Sổ các Địa điểm Lịch sử Quốc gia (National Register of Historic Places). 

Vào những năm đầu của thế kỷ 19, vì không có đủ giáo dân để lập một giáo xứ, chỉ có một linh mục khách về lo việc Phụng vụ cho con chiên.  Năm 1835 ông Peter McLarrin đã mua một tòa nhà với giá $659 và ba năm sau, nhà thờ nhỏ tên là nhà thờ Thánh Gioan Tẩy Giả đã được xây nên.  Thế rồi vào thập niên 1840 dân Ái Nhĩ Lan kéo về Fall River để làm việc trong các hãng xưởng khiến nhà thờ… không còn đủ chỗ chứa.

Đức giám mục John Fitzpatrick thuộc Giáo phận Boston cai quản toàn thể tiểu bang Massachusetts lúc bấy giờ đã đặt viên đá đầu tiên cho công việc xây dựng VCTĐ vào ngày 8 tháng Tám, 1852, tại địa điểm nhà thờ Thánh Gioan Tẩy Giả cũ.  Nhà thờ cũ vẫn tạm thời dùng để cử hành thánh Lễ và các nghi thức Phục vụ trong khi nhà thờ mới đang được xây gần đó.  Khi tới lúc đặt mái, nhà thờ cũ mới được tháo ra và đem đặt tại một khu vực kế cận.  Các giáo dân phụ giúp việc xây nhà thờ mới. 

Cathedral of St. Mary of the Assumption (Fall River, Massachusetts) -  Wikipedia

Đức giám mục Fitzpatrick trở lại để cung hiến nhà thờ Đức Mẹ Maria vào ngày 16 tháng 12 năm 1855.  Mãi cho đến tháng Mười hai năm sau các chi tiết để hoàn tất nhà thờ mới xong và tháp chuông nhà thờ xây xong ba năm sau.  Vào năn 1872 nhà thờ Đức Mẹ Maria trở thành giáo xứ của Giáo phận Providence.  Vào năm 1901 Đức giám mục Matthew Harkins của Providence dâng hiến Cung Thánh và năm 1904, Đức Giáo Hoàng Pius X đặt tên cho nhà thờ là Vương Cung Thánh Đường của Giáo phận Fall River.  Ghế Giám Mục đầu tiên thuộc về Đức Giám mục William Stang.

Vương Cung Thánh Đường Đức Mẹ Lên Trời có hai nhà nguyện.  Nhà Nguyện Đức Mẹ xây xong vào năm 1869.  Thánh Thể đã được đặt tại đây và hằng ngày có các linh mục cử hành Thánh Lễ.  Nhà nguyện Giám Mục được hoàn thành vào năm 1935 và dâng cho hai vị thánh John Fisher và Thomas Moore. Từ 1890 cho đến năm 2000, VCTĐ đã được tu bổ năm lần:  1890-1891, 1912-1913, 1951, 1978-79 và 2000.

St Mary's Cathedral photographed from the choir loft | Fall river, Cathedral,  Architecture photography

Ban đầu nhà xứ được xây theo kiểu Stick, một kiểu phổ thông vào cuối thế kỷ thứ 19, chuyển tiếp từ kiểu Gothic giữa thế kỷ 19 và kiểu Nữ Hoàng Ann gần cuối thế kỷ.  Sở dĩ gọi là “stick/cây đòn, xà vì các cây đòn đã cố tình để lộ ra. Nhà xứ cũ được thay thế vào năm 1927.

St. Anne's Church repairs estimated at $13.5 million - News - The Herald  News, Fall River, MA - Fall River, MA
Vương Cung Thánh Đường của Giáo phận Fall River là một trong số các nhà thờ Công giáo lớn được xây dựng trong thành phố trong thời kỳ hoàng kim của kỹ nghệ công nghiệp, như đền thánh Anne, nhà thờ Chúa Chiên Lành (trước đây là nhà thờ Thánh Patrick), nhà thờ Thánh Tâm, nhà thờ Espirito Santo và nhà thờ Thánh Giuse. (Trong ảnh là đền thánh Anne được tu bổ trở thành nhà thờ thánh Anne.  / Photo: Jack Foley, Heraldnews.com)
Cathedral of St Mary of the Assumption | 327 Second Street, Fall River, MA  02721 | Catholic Church Directory

Vương Cung Thánh Đường Đức Mẹ Lên Trời được vẽ kiểu và xây dựng bởi kiến trúc sư Patrick Keely nổi tiếng về xây cất nhà thờ ở Brooklyn, New York.  VCTĐ đã được họa theo kiểu “Ăng lê sơ khai” của lối kiến trúc Gothic Revival.


Khổng thị Thanh-Hương

[1] Tham khảo từ:

https://en.wikipedia.org/wiki/Basilica_of_the_National_Shrine_of_the_Assumption_of_the_Blessed_Virgin_Mary_(Baltimore)

https://www.traditioninaction.org/History/B_001_Colonies.html

https://www.ncregister.com/features/people-look-east-catholics-in-the-13-colonies

https://en.wikipedia.org/wiki/Catholic_Church_in_the_Thirteen_Colonies

[2]

https://en.wikipedia.org/wiki/Cathedral_of_St._Mary_of_the_Assumption_(Trenton,_New_Jersey)

[3]

https://en.wikipedia.org/wiki/Cathedral_of_St._Mary_of_the_Assumption_(Fall_River,_Massachusetts)

Leave a Reply